တန္႔က်ြဲၾကီး(ခ)ကေစာ့ပုပ္/ရွမ္းကေစာ့
"တန္႔က်ြဲၾကီး(ခ)ကေစာ့ပုပ္/ရွမ္းကေစာ့"
E-name---------Negro Coffee
Genus---------Cassia
Specie--------Occidentalis
Family -----------Caesalpiniaceae
ကေစာ့ပုပ္သည္ ေနရာ ေဒသမေရြး ေပါက္တတ္ေသာ အပင္ငယ္ မ်ိဳးျဖစ္ျပီးမိုးဥတု၌ ထူးထူးျခားျခား ေပါက္တတ္သည္ ။အျမစ္ေသး၍ ရြက္ဆိုင္း ထြက္သည္။ ပင္လုံးမွာ တပင္လုံး အေနျဖင့္ျခဳ ံဳၾကည့္ ေသာ္ ခပ္ဝိုင္းဝိုင္းေန၍ အရြက္ဝိုင္း ျပီးအဖ်ားရႈးသြားသည္။(ဒန္႔က်ြဲပင္ႏွင့္ ပုံသ႑ာန္တူေယာင္ရွိသည္။)အကိုင္း မ်ားႏူးညံ၍၄င္းတြင္ အေမႊးႏုေလးမ်ား ရွိျပီး အပြင့္သည္ဝါေယာင္သန္းလ်ွက္ အဆုပ္အခိုင္ျဖစ္သည္။အသီးသည္ ၄ လက္မမွ ၅လက္မထိရွိျပီး ခပ္ေဖါင္း ေဖါင္းေန၍ျပားျပီး အသီးေတာင့္တစ္ခု လ်ွင္အေစ့အေရအတြက္မွာ ၁၀မွ၂၀ အထိရွိတတ္သည္။အေရာင္အေသြးအားျဖင့္အျဖဴမ်ိဳး အညိဳမ်ိဳးဟူ၍ ၂မ်ိဳးကြဲ ျပားျပီး အရြယ္အားျဖင့္ အၾကီးမ်ိဳး/အငယ္မ်ိဳးဟူ၍ ၂မ်ိဳးကြဲျပားျပီး ၂မ်ိဳးစလုံး ေဆးဘက္တြင္စြမ္ရည္သတၲိရွိၾကကုန္ သည္သာျဖစ္၍ ၄င္းကိုဟင္းခ်ိဳခ်က္စား ၾကကုန္ျပီး "ကေစာ့ပုပ္"ဟုေခၚရာ၌ ကေစာ့ခါး~ခရမ္းကေစာ့ခါး မဟုတ္သည္ကိုထူးျခားစြာ သတိျပဳသင့္ပါသည္။
အရသာႏွင့္အက်ိဳး
===========
ပဥၥငါးပါးစလုံးေဆးဖက္တြင္ အသုံးဝင္ ျပီးအထူးအားျဖင့္ အရြက္အေစးမ်ား အသုံးဝင္သည္။ခ်ိဳ၏ ခါးသက္သက္ ရွိ၏ ပူေသာသတၲိရွိ၏ ေၾကက်က္ေသာ အခါစပ္၏ ထိုသို႔ရသ,ဝိပါက အေနျဖင့္ ေဆးက်မ္းမ်ား၌ေဖာ္ျပထားပါသည္။
ဂုဏ္ႏွင့္စြမ္းရည္
=========
ႏုတ္ကိုျမိန္ေစ၏ ေၾကက်က္လြယ္၏ က်င္ငယ္ကိုျဖစ္ေစ၏ အားကို တိုးပြားေစ၏ လည္ေခ်ာင္းကိုသုတ္သင္ တတ္၏ ေခ်ာင္းဆိုး ပန္းနာ ဝမ္းပိုက္ေရာဂါ အစာမေၾကေရာဂါ ေရဖ်င္းေရာဂါ အဆိပ္သင့္ျခင္း ျမင္းသရိုက္ေရာဂါ ကာလသားေရာဂါ တို႔ကိုေပ်ာက္ကင္းေစတတ္၏ သည္း ေျခေဒါသေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ေခ်ာင္းဆိုး ေသြးအန္ျခင္းႏွင့္လြန္စြာသင့္၏ သို႔ ျဖစ္၍ ၄င္းကို(ေခ်ာင္းဆိုးႏိုင္ပင္)ဟု ေဆးက်မ္းတို႔၌ ေခၚ၏ ဤသို႔ ဂုဏပၸဘာဝ အေနျဖင့္ ေဖာ္ျပထားပါသည္။
ေရာဂါအလိုက္အသုံးျပဳႏႈန္း
ကာမသတၲိနည္းေသာအခါ ထိုကေစာ့ပုပ္အေစ့ ၆၅က်ပ္သားကို ယူ၍ မီးညွင္းညွင္းေပၚတြင္ ေလွာ္ျပီးေနာက္ အမႈန္႔ေထာင္းပါ ၄င္းေနာက္ ထည့္သြင္းရမည့္ ေဆးဖက္မ်ားမွာ ဖာလာ-၁၂ပဲသား ဆင္ပန္းကရေဝးေစ့ ၆ပဲသား သစ္ၾကံပိုးေခါက္ ၆ပဲသား ဇာတိပိၺဳလ္သီး ၃ပဲသား ဇာတိပိၺဳလ္ပြင့္ ၃ပဲသား ခ်င္းေျခာက္ ၃ပဲသား ဘိန္းေစ့ ၃ပဲသား ကုံကုမံ ပဲဝက္သား အားလုံးစုံေဆးဘက္ကို စုျပီးလ်ွင္ အမႈန္႔ျပဳ၍ ၄င္းအမႈန္႔ကို အျမဲမျပတ္ မွီဝဲသုံးစြဲခဲ႔သည္ရွိေသာ္ လူငယ္ လူလတ္ လူၾကီး (သို႔) ေပါက္စကေလးမွ အဘိုးအိုတိုင္ေအာင္ မ်ားစြာပင္အက်ိဳးရွိပါသည္။ ထိုေဆးကို မွီဝဲသူသည္ ကာမဂုဏ္မွီဝဲရာ၌ အားအင္ေျခာက္ခန္းျခင္းမွ ကင္းေဝး၍ ႏွစ္သက္ရႊင္လန္းျခင္းကိုခံစားရေစျပီးလ်ွင္ ဝမ္းမီးကိုေတာက္ပေစ၍ သုတ္ေသြးမ်ားကိုသန္႔ေစလ်ွက္ ကာမအားကိုလည္း တိုးပြားေစ၏ လို႔လဲဆိုပါတယ္။
တနည္း၄င္းအပင္၏အျမစ္ေျခာက္သည္ ကာမအားကိုတိုးေစ၍အျမစ္မႈန္႔ ၇ပဲသားကို ပ်ားရည္ႏွင့္ေတျပီးလ်ွင္ အသုံးျပဳ လုပ္၍ ႏြားႏို႔ႏွင့္ေသာက္ ထို႔ေနာက္ႏြားႏို႔တခြက္ ထပ္ေသာက္ပါလ်ွင္ ကာမသတၱိလြန္စြာ ေတာင္းတင္းခိုင္မာသည္ဟုလည္း အဆိုရွိပါသည္။
ကေစာ့ပုပ္၏ေဆးဖက္၀င္ပုံ
၁။ကေစာ့ပုပ္၏အရြက္ကိုဟင္းခ်ိဳခ်က္ေသာက္လ်င္၊အသက္ႀကီးသူမ်ား၊နာလန္ထလူနာမ်ား၊မီးဖြားျပီးစမိန္းမမ်ားကိုအင္အားျဖစ္ေစပါသည္။
၂။ေသြးပုပ္၊ေလပုပ္ဆီးပုပ္မ်ားအားက်ဆင္းေစပါသည္။
၃။ႀတိေဒါသ ဟူသည္႕ေသြး၊ သည္းေျခ၊ သလိပ္ ေဖာက္ျပန္ျခင္းကို ႏိုင္နင္းပါသည္။
၄။ေခ်ာင္းေျခာက္ဆိုးေနပါက အရြက္ကို သုံးခြက္တစ္ခြက္တင္ က်ိဳ၊ ဆားစိမ္းအနည္းငယ္ထည္႕ေသာက္ပါကခ်က္ျခင္းေပ်ာက္ပါသည္။
၅။ဆီးပူ၊ဆီးေအာင္႕၊ေညာင္းက်ျခင္းတို႕ျဖစ္ပါက သုံးခြက္တစ္ခြက္တင္ က်ိဳ ျပီး ေလး၊ငါးႀကိမ္ခန္႕ေသာက္ပါကခ်က္ျခင္းေပ်ာက္ပါသည္။
၆။သန္၊တုတ္ေကာင္မ်ားထိုးပါက ဟင္းခ်ိဳခ်က္ေသာက္ပါ။
ရ။လည္ေခ်ာင္းကြဲျခင္း၊နာျခင္းတို႕ကိုလည္း ဟင္းခ်ိဳခ်က္ေသာက္ပါ။
၈။ကင္းသုံးကင္းအကိုက္ခံရျခင္း၊ပင္႕ကူရွပ္ျခင္း၊ခူ၊ေဘာက္ဖတ္ထိျခင္းတို႕ကို ၄င္း၏အျမစ္အား ဆန္ေဆးရည္ႏွင္႕ေသြးျပီးလိမ္းပါက ခ်က္ျခင္းသက္သာေစ ပါသည္။
၉။ထိခိုက္ေသြးထြက္ေသာအနာမ်ားကိုလည္း အရြက္သတၱဳရည္ ထည္ေပးပါက လ်င္ျမန္စြာက်က္ေစပါသည္။
၁၀။ေပြး၊၀ဲ၊ဂ်ြတ္၊ဒက္၊ယားနာမ်ားအားနံ႔သာျဖဴႏွင္႕အျမစ္ေရာေသြးျပီးလိမ္းပါ။
၁၁။အျမစ္ ၇ ပဲသားခန္႕အားအေျခာက္လွမ္း၊အမွဳန္႕ျပဳျပီးပ်ားရည္ႏွင္႕ေတျပီး ေသာက္ပါ။ျပီးလ်င္ႏြားႏို႕တစ္ခြက္ ပုံမွန္ေသာက္ေပးပါက ပန္းေသ၊ပန္းညွိဳး ေရာဂါမ်ား ေပ်ာက္ကင္းျပီး ပုံမွန္ ေယာက်္ားမ်ားအတြက္ အထူးအားရွိေစသည္။
၁၂။အမ်ိဳးသမီးမ်ား မီးယပ္ျဖဴဆင္းလ်င္ ပဥၥငါးပါးကိုအမွဳန္႕ျပုလုပ္ျပီး ေသြးေဆးေအး ျဖင္႕ေသာက္ပါ။ပဥၥငါးပါးကို ႏုတ္ႏုတ္စင္းျပီး သုံးခြက္တစ္ခြက္ ႀကိဳေသာက္ပါကလည္းရပါသည္။
က်မ္းကိုး---#ရွင္နာဂသိန္ ပုံျပေဆးအဘိဓါန္ ပဥမက်မ္း
၁။ရွဳေတာ္မူေဆးက်မ္း-၂။ဥတုေဘာဇနက်မ္း
မူရင္းပိုင္ရွင္မ်ားအား ေလးစားစြာ(credit)ေပးပါတယ္ခင္ဗ်ာ